Termin pobytu: 15-18.08.2024
Szlak Esperanto i Wielu Kultur to jedna z najstarszych tras tematycznych w Białymstoku, która ukazuje miasto jako miejsce narodzin języka esperanto. To właśnie tutaj, w 1859 roku, przyszedł na świat Ludwik Zamenhof – żydowski okulista, który stworzył pomysł uniwersalnego języka, mającego ułatwiać komunikację między narodami. Choć zmarł w 1917 roku, jego idea wciąż żyje – dziś esperanto zna od 100 tys. do 2 mln osób na świecie.
Szlak prowadzi przez miejsca związane z młodością Zamenhofa i wielokulturową historią XIX-wiecznego Białegostoku, gdzie mieszały się religie, języki i narodowości. To właśnie ta różnorodność zainspirowała go do stworzenia wspólnego języka.
Trasa obejmuje 15 punktów, każdy z tablicą z archiwalnym zdjęciem i opisem w trzech językach: polskim, angielskim i esperanto. Szlak powstał w 2009 roku w ramach miejskiego projektu promocyjnego.
Mapa
Filtr: Szlakiem Esperanto
Miejsca na szlaku esperanto
- Kamienica Cytronów (Muzeum Historyczne – Oddział Muzeum Podlaskiego) – https://maps.app.goo.gl/cubrTePNgAW1V5Y19
- Centrum im. Ludwika Zamenhofa – https://maps.app.goo.gl/m2JcLmCMwmrq7k3V7
- Dawna szkoła realna (VI Liceum Ogólnokształcące) – https://maps.app.goo.gl/xLmPZ7EBh2568Hfz7
- Pałacyk gościnny Branickich – https://maps.app.goo.gl/F9FyaEWMoxu1iQFj7
- Zespół kościoła katedralnego pw. Wniebowzięcia NMP – https://maps.app.goo.gl/jSPaWSFVn7N32PTm9
- Mural – Ludwik Zamenhof, Esperanto – https://maps.app.goo.gl/sa6z4deYGPtLv8R79
- Pomnik Ludwika Zamenhofa – https://maps.app.goo.gl/bodJceNMxXY8sTBn7
- Sobór św. Mikołaja Cudotwórcy – https://maps.app.goo.gl/ABz6MZEYowDEefeGA
- Pomnik Wielkiej Synagogi – https://maps.app.goo.gl/6Zm1jvc5t4TZcjn39
- Dawna synagoga Piaskower – https://maps.app.goo.gl/AmpkjZ6aTJMGa24u6
- Cmentarz Ewangelicko-Augsburski – https://maps.app.goo.gl/Rdpd7V2FEXoh2BmD7
- Szkoła żydowska Tarbut – https://maps.app.goo.gl/PTYyXxcuyLKJebtX8
- Pałac Nowika – https://maps.app.goo.gl/MoWcfsLCdvgVRg7BA
- Dom rodzinny Jakuba Szapiro – Lipowa 31 – https://maps.app.goo.gl/wC6e6ZuzfKmkiJm17
- Bazylika Mniejsza św. Rocha – https://maps.app.goo.gl/3mjpwfNJwNMzvLi6A
Kamienica Cytronów (Muzeum Historyczne – Oddział Muzeum Podlaskiego) – https://maps.app.goo.gl/cubrTePNgAW1V5Y19
Secesyjna kamienica z początku XX wieku, niegdyś należąca do znanej rodziny Cytronów – właścicieli fabryki w Supraślu i fundatorów białostockiej synagogi – mieści dziś Muzeum Historyczne.
Centrum im. Ludwika Zamenhofa – https://maps.app.goo.gl/m2JcLmCMwmrq7k3V7
Z okazji odbywającego się w Białymstoku 94. Światowego Kongresu Esperanto, otwarto Centrum im. Ludwika Zamenhofa. Jego misją jest promowanie postaci Ludwika Zamenhofa oraz budowanie otwartości na różnorodność kulturową. Działa tutaj także pierwsza w Polsce biblioteka, w której znajdziemy książki w języku esperanto.
Dawna szkoła realna (VI Liceum Ogólnokształcące) – https://maps.app.goo.gl/xLmPZ7EBh2568Hfz7
Szkoła, do której uczęszczał Ludwik Zamenhof. Obecnie jest to siedziba VI Liceum Ogólnokształcącego.
Pałacyk gościnny Branickich – https://maps.app.goo.gl/F9FyaEWMoxu1iQFj7
Jan Klemens Branicki w latach 60. XVIII wieku ufundował budowę pałacu. Po wojnie znajdowało się tutaj Muzeum Regionalne, a obecnie jest to Pałac Ślubów.
Zespół kościoła katedralnego pw. Wniebowzięcia NMP – https://maps.app.goo.gl/jSPaWSFVn7N32PTm9
Zespół katedralny składa się z dwóch kościołów: starego kościoła farnego (powstał w latach 1617-1625) oraz prezentowanej na zdjęciu poniżej Bazyliki Mniejszej (powstała w latach 1900-1905).
Mural – Ludwik Zamenhof, Esperanto – https://maps.app.goo.gl/sa6z4deYGPtLv8R79
Mural powstał na 94. Światowy Kongres Esperanto, który został zorganizowany w 2009 roku w 150. rocznicę urodzin Ludwika Zamenhofa. Obok bloku, na którym znajduje się mural, mieścił się dom rodzinny Ludwika.
Pomnik Ludwika Zamenhofa – https://maps.app.goo.gl/bodJceNMxXY8sTBn7
Pomnik, którego autorem jest Jan Klucz, powstał w 1973 r.
Sobór św. Mikołaja Cudotwórcy – https://maps.app.goo.gl/ABz6MZEYowDEefeGA
Świątynia powstała w XIX wieku.
Pomnik Wielkiej Synagogi – https://maps.app.goo.gl/6Zm1jvc5t4TZcjn39
Pomnik upamiętnia największą białostocką synagogę wybudowaną w latach 1903-1913 oraz „czarny piątek” – 27 czerwca 1941 roku bataliony niemieckie wkroczyły do miasta i podpaliły synagogę oraz otaczającą ją dzielnicę żydowską. Tego dnia zginęło prawie 2000 Żydów.
Dawna synagoga Piaskower – https://maps.app.goo.gl/AmpkjZ6aTJMGa24u6
Synagoga powstała pod koniec XIX wieku, budynek został zniszczony podczas II wojny światowej, następnie odbudowany i ponownie zniszczony przez pożar w latach 80. XX wieku. Obecnie nie pełni już funkcji synagogi.
Cmentarz Ewangelicko-Augsburski – https://maps.app.goo.gl/Rdpd7V2FEXoh2BmD7
Cmentarz z końcówki XVIII wieku. W 2020 roku odsłonięto pomnik w kształcie czterech betonowych słupów.
Szkoła żydowska Tarbut – https://maps.app.goo.gl/PTYyXxcuyLKJebtX8
W XX-leciu międzywojennym mieściła się tutaj powszechna szkoła hebrajska.
Pałac Nowika – https://maps.app.goo.gl/MoWcfsLCdvgVRg7BA
Secesyjna kamienica powstała w latach 1910-1912 dzięki żydowskiego przedsiębiorcy Chaimowi Nowikowi. Obecnie znajduje się tutaj Wojskowa Komenda Uzupełnień.
Dom rodzinny Jakuba Szapiro – Lipowa 31 – https://maps.app.goo.gl/wC6e6ZuzfKmkiJm17
Jakub Szapiro (1897-1941) był działaczem społecznym i dziennikarzem, znanym w środowisku białostockim miłośnikiem esperanto.
Bazylika Mniejsza św. Rocha – https://maps.app.goo.gl/3mjpwfNJwNMzvLi6A
Bazylika Mniejsza św. Rocha została wzniesiona jako wotum wdzięczności za odzyskanie przez Polskę niepodległości. Jej historia sięga lat 20. XX wieku, kiedy to w miejscu dawnej kaplicy św. Rocha postanowiono wybudować nowy kościół. Budowę rozpoczęto w 1927 roku, ale prace trwały aż do 1946 roku, m.in. z powodu II wojny światowej. W 2018 roku papież Franciszek nadał kościołowi tytuł Bazyliki Mniejszej.
